Kat irtifakı ile kat mülkiyeti farkı nedir? Arsa payı nasıl belirlenir?
Kısa cevap: Kat irtifakı, henüz yapılmamış veya inşaatı süren bir yapıdaki bağımsız bölümler için, arsa payına bağlı olarak kurulan haktır. Kat mülkiyeti ise yapı tamamlanıp yapı kullanma izni (iskan) alındıktan sonra bağımsız bölüm üzerinde kurulan tam mülkiyettir. Kat irtifakı, yapı kullanma izni alınınca kat mülkiyetine çevrilebilir. Arsa payı, her bağımsız bölüme düşen arsa hissesidir ve kural olarak bağımsız bölümün değeri oranında belirlenir. Sanayi sitelerinde atölye, dükkan veya depo alırken tapudaki bu bilgiler doğrudan kredi, ruhsat ve satış kolaylığını etkiler.
Kat irtifakı nedir?
Kat Mülkiyeti Kanunu'na göre kat irtifakı, bir arsa üzerinde yapılacak veya yapılmakta olan yapının bağımsız bölümleri için kurulur. Kat karşılığı projelerde müteahhide ve arsa sahibine düşen bölümler çoğunlukla bu aşamada kat irtifaklı tapuya bağlanır. Kat karşılığı sözleşmesi
Kat irtifaklı bir bölümün sahibi;
- Bölümünü satabilir, ipotek ettirebilir ve kiraya verebilir,
- Arsa payı oranında arsanın ortak malikidir,
- Ancak yapı henüz kat mülkiyetine geçmediği için tapuda "kat irtifakı" ibaresi görünür.
Kat mülkiyeti nedir?
Yapı tamamlanıp yapı kullanma izni alındıktan sonra kat irtifakı, maliklerden birinin istemiyle kat mülkiyetine çevrilir. Kat mülkiyetli tapu, bağımsız bölümün onaylı projeye uygun tamamlandığını ve kullanılabileceğini gösterdiği için alıcılar ve bankalar açısından daha güvenilirdir. İskan nasıl sorgulanır?
Farklar bir bakışta
| Kat irtifakı | Kat mülkiyeti | |
|---|---|---|
| Yapının durumu | Yapılacak veya inşaatı süren | Tamamlanmış, iskanı alınmış |
| Hakkın konusu | Arsa payına bağlı irtifak | Bağımsız bölüm üzerinde tam mülkiyet |
| Kredi ve satış | Bazı bankalar kredi vermez veya ek şart arar | Krediye ve satışa daha elverişli |
| Ruhsat | İşyeri açma ruhsatında iskan sorunu çıkabilir | İskan bulunduğu için ruhsat süreci daha kolay |
Arsa payı nedir ve nasıl belirlenir?
Arsa payı, ana taşınmazın arsasında her bağımsız bölüme düşen paydır (örneğin 120/1000). Kanuna göre arsa payları bağımsız bölümlerin değeri oranında tahsis edilir. Değer belirlenirken bölümün büyüklüğü, konumu, cephesi, katı ve kullanım amacı dikkate alınır.
Arsa payının önemi:
- Ortak giderler: Yönetim planında aksi yazılmadıkça ortak giderlere katılım arsa payı oranında olabilir.
- Kentsel dönüşüm ve yeniden yapım: Yeni projede hak sahipliği çoğu zaman arsa payına göre hesaplanır.
- Kamulaştırma ve satış: Arsanın değeri, arsa payı oranında paylaşılır.
Arsa payı değerle orantısız belirlenmişse, malikler kanunda öngörülen koşullarla düzeltilmesini mahkemeden isteyebilir.
Sanayi sitesinde bağımsız bölüm alırken
- Tapu tipini kontrol edin: Kat mülkiyeti mi, kat irtifakı mı, yoksa hisseli tapu mu? Hisseli tapuda bağımsız bölüm tanımlı değildir. Hisseli tapu riskleri
- İskanı sorgulayın: Kat irtifaklı bir bölümde yapı tamamlanmış ama iskan alınmamış olabilir; bu, işyeri açma ruhsatını zorlaştırır.
- Arsa payını ve yönetim planını inceleyin: Ortak giderlerin nasıl paylaşıldığı, ortak alanların (TIR parkı, yükleme alanı) kullanımı yönetim planında yazar.
- Bölümün projeye uygunluğunu kontrol edin: Sonradan yapılan asma kat veya bölmeler projede yoksa sorun çıkarabilir.
- Takyidatlara bakın: İpotek, haciz ve şerhler tapu kaydında görünür. Fabrika satın alırken kontrol listesi
Sık sorulan sorular
Kat irtifaklı tapu güvenli mi?
Kat irtifakı geçerli bir mülkiyet hakkıdır; satılabilir ve ipotek ettirilebilir. Ancak yapının tamamlanıp iskan alınıp alınmadığını mutlaka kontrol edin; iskanı olmayan yapıda kredi ve ruhsat sorunları yaşanabilir.
Kat irtifakı kat mülkiyetine nasıl çevrilir?
Yapı tamamlanıp yapı kullanma izni alındıktan sonra, maliklerden birinin tapu müdürlüğüne başvurusuyla kat mülkiyetine çevrilir.
Arsa payı neye göre belirlenir?
Kanuna göre bağımsız bölümlerin değeri oranında belirlenir; büyüklük, konum, cephe ve kullanım amacı dikkate alınır.
Kaynaklar
- 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu, m. 2, 3, 10, 14
- 3194 sayılı İmar Kanunu, m. 30
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir işlem için avukatınıza veya tapu müdürlüğüne danışın.
Aradığınızı tarif edin, biz bulalım. İhtiyacınızı 3–4 dakikada yazın; uygun seçenekleri 48 saat içinde size özel sunumla iletelim.
Tesis arıyorumİlgili yazılar
- Kat karşılığı sözleşmesi: şekil şartı, temlik, fesih ve tapu devri
- İskan sorgulama: fabrika ve deponun iskanı var mı, nasıl öğrenilir?
- Hisseli tapu nedir, satılır mı? Önalım hakkı ve 2026 değişiklikleri